KAS
15

DEİK

 

Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) 1986 yılında Istanbul’da kuruldu.  Kuruluş amacı Türk iş aleminin  Türkiye’nin 1982 yılında başlattığı liberal ekonomi politikalarını uluslararası ekonomik ilişkiler, dış ticaret ve yatırımlar bazında desteklemesini sağlamak, Türk şirketlerinin küresel pazarlarda iş geliştirme alışkanlıklarını ilerletmek üzere  altyapının ve gerekli mekanizmaların kurulup işletilmesiydi.

DEİK’in özelliği Türk iş alemini temsil eden tüm kurumların kurucu üye kimliği ile yer almasıydı.  DEİK’e üyelik şirketlerin iş konseylerine üye olmaları ile sağlanıyordu.  Ancak, o gün geçerli olan Dernekler Yasası'na göre tüzel kişilerin derneklere üye olması mümkün değildi.  Buna imkan veren sadece  kısa adıyla Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) mevzuatı idi.  Bu nedenle DEİK görünürde TOBB yönetim kurulu kararı ile kuruldu.  Ancak çalışmalarında, bütçesinde bağımsızlığını uzun süre korudu ve DEİK tüzel kişiliği bulunmayan bir mekanizmanın nasıl başarılı olacağının örneğini verdi; TOBB Yasası bünyesinde tüzel kişilik  kazandıktan sonra ise dinamizmini yitirdi.

DEİK çalışmaları 1987 Ocak ayında İstanbul’da başladı.  DEİK’in iş modeli, şirketlerin belirledikleri ülkelerle iş konseyi adı verilen mekanizmaların kurulmasıydı.  İş konseyleri  karşı ülkede iş aleminin DEİK kuruluş amaçlarına uygun şekilde yer aldığı dernek, federasyon, ticaret odası gibi kurumlarla karşılıklı olarak kuruluyor, böylece başlatılan girişimin sürekliliği teminat altına alınıyordu. 

1987 Ocak  ayında Fransa, Japonya ve ABD ile kurulan iş konseyleri faaldi.  İzleyen yıllarda şirketlerin iş geliştirme stratejilerine, önceliklerine bağlı olarak çeşitli ülkelerle iş konseyleri kuruldu.  2008  yılında iş konseyi sayısı 70’i aşmıştı. 

1991 yılında Sovyetler Birliği'nin son bulması üzerine DEİK tüm eski SSCB üyesi ülkelerle iş konseyleri kurdu.  Bunun ardından binlerce Türk iş adamı Rusya'dan Kazakistan'a, Özbekistan'dan, Azerbaycan'a yepyeni bir coğrafyada iş başlatma imkanını buldu.

Şirketler iş konseyi üyesi idiler, ancak DEİK çalışmalarına katılmak, iş konseylerinin muhatap ülkeler iş adamları ile yaptıkları düzenli iş geliştirme toplantılarında yer almak için üyelik gerekli değildi.  Bu nedenle üye sayısı 500 civarında olmakla birlikte her yıl DEİK çalışmalarına katılan şirketlerin sayısı binlerle ifade edilebilir.

DEİK 1992 yılında Karadeniz Ekonomik İşbirliği İş Konseyi’ni kurdu.  1992 Temmuz ayında  Karadeniz’e kıyısı bulunan 9  ülke ve Yunanistan’la birlikte imzalanan Karadeniz Ekonomik İşbirliği Deklarasyonu, bu iş konseyinin temelini oluşturdu.  DEİK’in bu 9 ülke ile zaten mevcut olan iş konseyleri bu deklarasyonun ardından topluca faaliyetlerini sürdürdüler.  Bu faaliyetlerin ağırlıklı içeriği bu 9 ülke arasında ticari işbirliğini geliştirmek, eski Sovyetler Birliği ülkesi olan ülkelerin enerji, ulaşım altyapı yatırımlarının finanse edilmesinde yardımcı olmaktı.